Balkanlardaki Osmanlı Mimari Eserleri

Araştırmalar Osmanlı devletinin sadece Balkanlar’da 15787 adet mimari yapı inşa ettiğini ortaya koymuştur.

Sadece Bulgaristan’daki mimari eserlerin sayısı 3399 adettir; bu sayı, 2356 adet cami-mescit, 142 medrese, 273 mektep, 174 tekke-zaviye, 42 imaret, 116 han, 113 hamam-ılıca-kaplıca, 27 türbe, 24 köprü, 16 kervansaray, 74 çeşme, saat kuleleri, hastaneler, bedestenler, kütüphaneler ve çeşitli sanat eserlerinden meydana gelmiştir Günümüzde BU ESERLERİN BÜYÜK BİR KISMI YOK OLMUŞTUR ; orijinal halini koruyan eser sayısı ise çok azdır

Vardar Nehri üzerinde, Fatih Sultan Mehmed Han tarafından yaptırılan Taş Köprü (Fatih Köprüsü) ve Samokov’da bir Türk çeşmesi bu mimari yapılardandır.

Romanya Babadağ’daki Sarı Saltuk Türbesi; Arnavutluk Kruya’da Sarı Saltuk Türbesi; Bosna-Hersek Blagay’da Sarı Saltuk Türbesi , Saraybosna’da Gazi Hüsrev Bey Camii , yeniden inşa edilen Mostar Köprüsü; Bulgaristan Sofya’da Mahmut Paşa Camii ve Kervansarayı, Şumnu’da Şerif Halil Paşa Camii, saat kulesi , Obroçişte-Balçık’ta Akyazılı Tekkesi ve İmareti; Köstendil’de Koca İsnak Paşa Köprüsü, Uludere Harmanlı Köprüsü; Filibe’de Sultan Murat Hüdavendigar Camii, Karagöz Paşa Medresesi, Hünkar Hamamı, Şahabeddin Paşa Hamamı i; Kosova Priştine’de Sultan Murat Hüdavendigar Türbesi; Makedonya Üsküp’te Sultan Murat Camii, Kurşunlu Han , Manastır-Bitola, Pirlepe’de saat kulesi ; Yunanistan Kavala’da Mehmet Ali Paşa Medresesi ; Budapeşte’de Gül Baba Türbesi , Peç’te Kazım Paşa Camii gibi çeşitli örnekler günümüze kadar ulaşmıştır .

Ancak ne var ki, bu yapıların bazıları bakımsız ve ihmal edilmiş durumdadırlar Özellikle Bulgaristan, Romanya, Sırbistan, Macaristan gibi ülkelerdeki eserler, Eski Yugoslavya’da bulunanlara göre çok daha kötü durumdadır Türk kültür mirasının bir parçası olan bu önemli eserler, yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadırlar İhmal ve bakımsızlığın yanı sıra yıkılmayan bazı önemli tarihi binaların farklı amaçlarla kullanılması, bilinçsiz bir şekilde tadilat çalışmalarında bulunulması, eserlerin ideolojik olarak tahrip edilmesi bu mimari yapıların tükenmesine yol açmaktadır

Macaristan’da Osmanlı’dan kalan en büyük mimari eser olan Gazi Kasım Paşa Camii şu anda kilise olarak kullanılıyor Caminin kubbesi, Hunyadi Yanoş heykeliyle yüz yüze Peç’in en kalabalık meydanına bakıyor

Macaristan’ın her yerinde Osmanlı’nın izlerine rastlamak mümkün İşte, Kanuni döneminde kuşatılmasına rağmen, kışın bastırması sebebiyle alınamayan, 1596 yılında III Mehmed tarafından fethedilen Eğri Kalesi’nden bir görünüm III Mehmed, bu zaferden dolayı, Osmanlı tarihinde “Eğri Fatihi” olarak anılır

Balkanlardaki Türk eserlerinden Bazıları:

ARNAVUTLUK

- Tiran: Kaplan Paşa Türbesi

Korça:Mirahor Camii ve Mirahor Türbesi

İşkodra: Buşatlı Mehmet Paşa Camii

Vlora: Muradiye Camii Berat: Bekârlar Camii

Elbasan: Çarşı Hamamı

BOSNA HERSEK

- Sarayevo: Ferhat Bey Camii Bursa Bedesteni

Travnik: Süleyman Paşa Camii

Banyaluka: Ferhat Bey Camii

Mostar: Saruca İbrahim Paşa Camii

Kladanj: Hacı Bali Bey Camii

Odzak: Çarşı Camii

Visoko: Tekke Tuzla: Cami

BULGARİSTAN

- Filibe(Plovdiv): Perşembe Pazarı Camii

Razgrad: İbrahim Paşa Camii

Köstendil: Fatih Camii

Provadija: Abdulaziz Camii

Selvievo: Malkoç Bey Türbesi

Karlovo: Karlı İli Mehmed Bey Camii

HIRVATİSTAN

- Zadar: Valpovo Han

Dırniş: Cami

Osijek: Kaleiçi Mustafa Paşa Camii

KARADAĞ

- Podgoriça: Hasan Ağa Camii ve Türbesi

Bar: Starigrad Camii minaresi

Çetinje: Türk Konsolosluğu binası

KOSOVA

- Priştine: Yaşar Paşa Camii

Prizren: Gazi Mehmed Paşa Hamamı Prizren Kalesi,Prizren Rüştiyesi

Cakova: Büyük Tekke

MACARİSTAN

- Eger: Valide Sultan Hamamı

Peç: İdriz Baba Türbesi Yakovalı Hasan Paşa Camii

Zigetvar: Kanuni Sultan Süleyman Camii Erd Camii

MAKEDONYA

- Ustrumca: Banitsa Köyü Camii Hünkâr Camii

İştip: Hüsamettin Bey Camii

Pirlepe: Çarşı Camii

Manastır: Haydar Kadı Camii İshakiye Camii

Radoviş: Cami minaresi

Pirlepe: Çarşı Camii

Debre: Fatih Camii

ROMANYA

- Köstence: Hünkar Camii

Hırşova: Sultan Mahmut Camii

İshakça: Mahmut Yazıcı Camii

SIRBİSTAN

- Belgrad: Şeyh Mustafa Paşa Türbesi

Niş: İslam Ağa Camii Novi

Pazar: Altın Âlem Camii İsa Bey Hamamı

YUNANİSTAN

- Selanik:II Murad Hamamı Hamza Bey(Hafse Hatun) Camii

-Serez:Mehmet Bey Camii

-İskeçe:Sünne Camii

-Gümülcine(Komotini):Eski Cami

-Yenitsa (Yenice Vardar):Evrenos Bey Türbesi

-Yanya:Mimar Sinan Camii

-Tırkala:Osman Şah Camii

Camiler ve mescitler

4620-2536-1660 adet

Medreseler 142- 4 adet

Mektepler 1500 imiş şimdi hiç yok karma Bulgar okulu3200 adet

Tekke ve zaviyeler 365 – 174 -72 adet

İmaretler aşevleri 42 – şimdi 425 adet

Hamamlar 113- 575 adet

Kaplıça Sıçak sular 30-600 adet

Türbeler 27- 17 adet

Vakıflar Osmanlı 1125 adetmiş kalan 401 adet köy

İslam cemiyetleri-2560- şimdi 1275 adet

SAAT Kuleleri 20- 45 adet

Kale ve Surlar 20- 15 adet

Köprülerimiz-44- kalan 28 adet

Kule ve oçaklar10- 6 adet

Türk Çeşmeleri 175- 375 adet

Su kuyuları/pınarlar/1660- 886 adet

Göl ve göletler 1950- 975 adet

Datlı su kaynakları 186- 385 adet

Bedestenler 12- adetten kalan 6 adet

Darulkura 10 imiş şimdi hiç yok

Degirmenler , yel, su, ateş olmak üzere 1600-375 adet

Türk Çarşıları 185 şimdi 320 adet

DükkaNLAR 4500 ŞİMDİ 1550 ADET

Kuyumcular- 18- 25 adet

Bakırcılar dukanı 12- 2 adet kalmış

Kervan saraylar 16adet imiş şimdi hiç yok

Kalaycılar dükkanı 20 adetmiş şimdi 5 adet kalmış

Müslüman müftülüğü- 25 adetten 17 adet kalmış

Hastaneler 12- 560 adet olmuş

Dersaneler 12- 275 adet

Hünkar bahçeleri 75 -185 adet

Türk idari mimari yapıları 1865 - 662 adet

Türk evleri 1550,785 ADET YEKÜNÜ BUNLARIN 170856 tarihi eski yapı

Türk konakları tarihi 410 adet

Türk köşkleri muhtelif 456 adet

Türk sarayları375 adet

Türk askeri istihamları 10 adet şimdi yok

Türk kütüphaneleri 175- şimdi karma 4200 adet

Askeri kışlalar 12 adet

Askeri tabyalar 170 adet

Şehitliklerimiz -18 şehirde ve yeni jivkof şehitleri 45 adet

Mezarlıklarımız-11785- 7725 kalan

Mesire parkları 120-460 adet

Demiryolu istasyonu-125 adet

Telegrafhane 6- 1250adet

Ticari merkezi 280 adet

Hanbarlar 2850 adet

Köy ve şehirlerde kulanilan tarım muhafaza yerleri Hangarlar 875 adet

Tersaneler 6 adet

Atölyeler 680 adet

Demircilik işlikleri-1250 adet

Mahkeme sarayları 30 adet

Askeri cephanelikler 12 adet

Muhtelif Ticari magzalar 1780 ADET

Bulgar kilisesi ve manastırı Türk yapısı-1275 adet

Bulgar meyhaneleri 2350 adet

Türk kahvehaneleri 3250 adet

Türk tatlıcıları ve baklavacıları 1150 adet

Türk lokantası ve çorbacıları 1100 adet

Türk köftecileri 650 adet

Tük nalburcuları 1250 adet

Türk YUMURTACILIĞI VE TAVUKCULUĞU 780 ADET

Osmanlı devleti ve hükümdarlığında asırlar boyu bir cınar gibi Anadoludan balkanlara göçen kök ve dal budak salan ve buralarını imar ederek pek çok şehir ve köyler kuran ve uyğun gördükleri yerleride imar ederek kendi zevk ve yaşayışlarına göre şekil vermişlerdir.

Tatar Pazarcığı kazasının vakıf eserlerine gelinçe çelebi sultan Mehmed tarafından kurulan şehir Veziri azam Makbul İbrahim paşa tarafından imar edilmiştir.

BUNLAR 8 CAMİ, 12 MESCİD, 7 TEKKE, 7 HAN,1 İMARETTİR.

Makbul İbrahim paşanın yaptırdığı kervansarayın 2000 deve ahırı,3000at,tavlası,80 odası,200şömine ile ısıtılan,salonları ve vezierleri agırlayan özel salonları varmışAvlusu taş döşeli olup5000 atlının sığınacagı geniş bir meydandır Müslüman- kafir ayırt etmeden beraberce kalarak yer ve içerlermiş Yatarlarmış. Sofya-Filibe yolu üzerindeki bu büyük konak yeriolduğu için devamlı doluymuş Kervansaraya Ayşe Sultan ilave su getirilmiş ve bazı noksanlarını tamamlamıştır.

BURADA 30 CAMİ, 3 MEDERESE,1 Türbe,6 TEKKE VE ZAVİYE,4 imaret, 2 mektebi, 2 hanı, 1 kalesi,1 hamamı, 1 kervansarayı varmış.1362 tarihinden itibaren Türk hakimiyetine giren Bulgaristan Bagımsızlığını1908 yılında alarak tam 546 yıl Türk kültür ve medeniyetinin tesiri altında kalarak şehirler ve köyler imar ederek binlerce Vakıf ihya etmiştir.

İşte Balkanoloji araştırmaları bu tarihi kültürel mirasınızın izinde olup araştırmalarını devam ettirmektedir.

Atina Fethiye Camii-Monastraki Meydanında (Yunanistan'da ibadete açık camii yokarkeolojik eserlerin deposu olarak kullanılıyor Atina'daki iki camiiden biri) Restorasyon çalışmalarında ODTÜ`den Tarihçi Ömer Turan ve Mimar Barış Yağlı vardı Daha sonra Gazi`den Sanat Tarihçisi Neval Konukdeğerli arkadaşımız Mimar Mehmet Emin Yılmaz Filiz Canyurt Sevil Osmani-Öztürk Esra Yıldız Mimar Ammar İbrahimgil ve başka uzmanlar da yer aldı.

Envanter çalışmasına Devlet Planlama Teşkilatı ile Gazi Üniversitesi de destek verdi Yunanistan ile Diyanet TTK TBMM DPT projenin ana kaynaklarından Osmanlı'yı yeniden canlandırmak gibi değerlendirildiğinden bürokrasi Rumeli'nden uzak durmaya özen göstermiş.Oysa o bölgeye sahip çıkmak bizim tarihi ve vicdani sorumluluğumuzdur.



Günün Sözü

Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar2.09202.0958
Euro2.81722.8223
Hava Durumu
Anlık
Yarın
30° 30° 23°
Takvim
Ziyaretçi Bilgileri
Aktif Ziyaretçi3
Bugün Toplam38
Toplam Ziyaret2011741
Üyelik Girişi